Van veelheid naar verbinding

Introductie

2025 was een jaar waarin kinderpalliatieve zorg steeds minder versnipperd raakt en juist meer verbonden wordt: tussen domeinen, tussen mensen, tussen kennis en praktijk.

Onze inzet is opgebouwd langs zeven samenhangende kerntaken: het versterken van beleidsmatige en wettelijke verankering, het bundelen en toegankelijk maken van kennis, het vormen en ondersteunen van netwerken, het stimuleren van wetenschappelijk onderzoek en richtlijnen, het consulteren en adviseren bij complexe vraagstukken, het trainen en opleiden van professionals en het initiëren en implementeren van zorginnovaties. Deze pijlers vormen samen de basis voor een lerend en verbonden systeem rondom kind en gezin.

Van veelheid naar verbinding
Kinderpalliatieve zorg in 2025
fa-baby

Kinderpalliatieve zorg in 2025

Kinderpalliatieve zorg stevig verankerd

Kinderpalliatieve zorg krijgt steeds duidelijker een plek binnen het bredere zorglandschap. Dat vraagt om beweging op verschillende niveaus. Het Kenniscentrum droeg hieraan bij door actief deel te nemen aan landelijke en internationale ontwikkelingen en deze te vertalen naar de praktijk.

De blik reikt daarbij verder dan de landsgrenzen. Wat kunnen we leren van andere landen? Welke inzichten helpen om zorg hier verder te verbeteren? Door deelname aan het EAPC-wereldcongres en betrokkenheid bij projecten als Hope4Kids wordt door het Kenniscentrum kennis actief opgehaald, gedeeld en vertaald naar de Nederlandse context.

 

Kinderpalliatieve zorg in 2025
fa-baby

In beweging en steeds sterker verbonden

Het Kenniscentrum was betrokken bij het actieprogramma 2030. Vanuit de rol als kennispartner en verbinder is inhoudelijke input geleverd, onder andere door praktijkervaringen en knelpunten uit het veld in te brengen. Deze signalen zijn benut bij het formuleren van verbeteracties die bijdragen aan een meer doorlopende zorglijn voor jongeren die de overgang maken naar volwassenenzorg. Meer informatie over het programma is te vinden via het actieprogramma rond de overgang van 18- naar 18+ zorg en de volledige publicatie 'Veelvoud naar eenvoud'

Er is actief aandacht gevraagd voor de positie van ernstig zieke kinderen en jongeren met een beperking, middels dit rapport. Het zijn stappen die helpen om zorg beter aan te laten sluiten op de praktijk van alledag. Ervaringen van gezinnen en professionals vormden ook in 2025 een belangrijke bron van inzicht. Zo werd onder andere de druk op meerzorg voor gezinnen zichtbaar in gesprekken en signalen uit het veld en gebundeld in het rapport 'Meerzorg, zorg die echt nodig is'. Door deze knelpunten te verzamelen, te duiden en onder de aandacht te brengen bij betrokken partijen, is bijgedragen aan bewustwording en het zoeken naar passende oplossingen.

Kinderpalliatieve zorg in 2025
fa-baby

Kennis die raakt en ondersteunt

Goede zorg begint bij kennis die klopt en aansluit bij wat betrokken nodig hebben. Op het juiste moment, en in de juiste vorm. Maar hoe zorg je dat informatie niet alleen beschikbaar is, maar ook echt helpt? Die vraag stond in 2025 centraal bij het toegankelijker maken van kennis voor zowel ouders als zorgprofessionals. De volledig geoptimaliseerde website ontwikkeld binnen NPPZ II Kind en Jongere speelt daarin een belangrijke rol, met een opzet die beter aansluit bij vragen uit de praktijk en ruimte biedt voor herkenning en overzicht. Kennis delen gebeurt allang niet meer alleen via tekst. Verhalen krijgen een plek en via Instagram worden nieuwe doelgroepen bereikt en betrokken. Zo ontstaat een beweging waarin informatie niet alleen wordt aangeboden, maar ook beleefd en gedeeld.

Ook groeit de aandacht voor praktische ondersteuning in het dagelijks leven. Wat helpt ouders om werk en zorg vol te houden? Hoe voer je een gesprek over de toekomst als die onzeker is? Met hulpmiddelen zoals het stappenplan voor het combineren van zorg en werk waar het Kenniscentrum aan heeft bijgedragen, de gesprekshulp voor de toekomst bij (Z)EVMB en de vernieuwde toolkit rond zingeving wordt dat concreet gemaakt. De inzet op proactieve zorgplanning helpt om samen stil te staan bij wat belangrijk is, nu en in de toekomst. Zo groeit kennis uit tot iets dat verder gaat dan informeren alleen. Het biedt houvast, richting en soms zelfs een beetje rust in situaties die allesbehalve eenvoudig zijn.

Kinderpalliatieve zorg in 2025
fa-baby

Samenwerken rondom kind en gezin

Goede kinderpalliatieve zorg ontstaat in samenwerking. Rondom een kind en gezin zijn vaak veel mensen betrokken, maar hoe zorg je dat die zorg ook echt samenkomt? De Netwerken Integrale Kindzorg en de Kinder Comfort Teams laten zien wat er mogelijk is wanneer verbinding centraal staat. Zij brengen zorg uit het ziekenhuis en thuis bij elkaar en zorgen dat verschillende domeinen niet langs elkaar heen werken, maar elkaar versterken. Ontmoeting speelt daarin een belangrijke rol. Door professionals bij elkaar te brengen, ontstaat ruimte om ervaringen te delen, elkaar beter te leren kennen en samen te zoeken naar wat werkt. Tijdens een bijeenkomst over domeinoverstijgende samenwerking groeit het begrip voor elkaars rol en perspectief. Dat geldt ook voor andere ervaringsgerichte initiatieven, zoals de workshop van CliniClowns, waarin juist het contact en de samenwerking op een andere manier worden verkend.

Kinderpalliatieve zorg in 2025
fa-baby

Leren, ontwikkelen en vernieuwen in de praktijk

De ontwikkeling van kinderpalliatieve zorg vraagt om blijven leren, reflecteren en verbeteren. Hoe zorg je dat professionals zich zeker voelen in situaties die vaak complex en emotioneel zijn? Scholing en uitwisseling spelen daarin een belangrijke rol. In trainingen en de webinars over indiceren in de kindzorg werd gewerkt aan kennis en vaardigheden die direct toepasbaar zijn in de praktijk. De basistraining kinderpalliatieve zorg en de verdiepende trainingen in proactieve zorgplanning dragen bij aan het versterken van die basis. Ontwikkeling stopt daar niet. 

Wat werkt in de praktijk? Wat vraagt nog om aanpassing? Door die vragen steeds opnieuw te stellen en ervaringen uit onderzoek, praktijk en scholing met elkaar te verbinden, krijgen vernieuwingen steeds meer vorm. Zo groeit stap voor stap een praktijk waarin leren en doen hand in hand gaan. Dat zie je terug in zorg die goed georganiseerd is en vooral ook aansluit bij wat kinderen en hun gezinnen nodig hebben. In elke fase en op elk moment dat het ertoe doet.

Verankering beleid
fa-anchor

Verankering & Beleid

Sociaal domein

In de kinderpalliatieve zorg speelt het sociaal domein een onmisbare rol. Gemeenten ondersteunen gezinnen met een ernstig ziek kind bij het volhouden van het dagelijks leven, met aandacht voor het hele gezin – praktisch, emotioneel en sociaal. Goede afstemming tussen zorg en sociaal domein is daarbij essentieel, omdat de ondersteuning vaak domeinoverstijgend is.

In 2025 is verder gebouwd op de stappen die eerder zijn gezet om deze samenwerking te versterken. Er is gewerkt aan betere verbindingen tussen zorg en sociaal domein, met specifieke aandacht voor toegankelijkheid, afstemming en het tijdig organiseren van passende ondersteuning voor gezinnen.

Deze inzet vormt de basis voor de volgende stap. In 2026 richten we ons op het versterken van de positie van kinderpalliatieve zorg in het bredere zorglandschap. Deze inzet komt voort uit de ervaringen van gezinnen en professionals, die laten zien dat een goede verbinding tussen kinder- en volwassen palliatieve zorg en tussen de zorg en sociaal domein nog te vaak ontbreekt. Daarom zetten we in op het verder vormgeven van een sluitende overdracht rond de transitie 18-/18+, vanuit de bestaande netwerkstructuren, en op het versterken van de verbinding met het sociaal domein

Kijk en ontdek: webinar

Van zorgval naar samenwerking. De stap naar 18+ kan ineens groot voelen. Wat verandert er in zorg, ondersteuning en regie? En hoe voorkom je dat jongeren en gezinnen tussen wal en schip raken? In dit webinar verkennen we hoe die overgang zachter en beter kan, met meer afstemming, duidelijkheid en samenwerking rondom de jongere.

Dit webinar is een samenwerking tussen Kenniscentrum Kinderpalliatieve Zorg en Agora, met ondersteuning van ervaringsdeskundige ouder Leonieke. 

Kijk en ontdek: webinar
Kennis & voorlichting
fa-laptop

Kennis & voorlichting

Communicatie

Communicatie stond in 2025 in het teken van beter aansluiten bij wat gezinnen en professionals nodig hebben, met concrete resultaten als uitgangspunt. Op basis van gebruikersonderzoek is de website volledig vernieuwd. De doorontwikkeling van www.kinderpalliatief.nl in 2025 is gebaseerd op uitgebreid gebruikersonderzoek onder ouders en zorgprofessionals uitgevoerd binnen NPPZ II Kind en Jongere. Daarbij is gekeken naar gedrag op de website (via onder andere analytics en observaties), aangevuld met interviews en gesprekken. Met als resultaat duidelijke ingangen voor ouders en professionals, een logischer structuur en meer focus op toegankelijkheid en herkenning. Deze aanpassingen zijn gericht op één doel: bezoekers sneller en gerichter naar de juiste informatie leiden.

De cijfers laten zien dat de website deze functie vervult. In 2025 vonden ruim 21.000 gebruikers hun weg naar de site, goed voor 146.000 paginaweergaven, met een gemiddelde betrokkenheid van drie minuten per bezoek. Bezoekers komen voornamelijk via Google en zoeken doelgericht naar informatie. Via nieuwsbrieven en social media wordt dit bereik versterkt en worden bezoekers actief doorgeleid naar de website. Daarbij blijkt dat juist content die aansluit bij de praktijk – zoals ervaringsverhalen van gezinnen en concrete thema’s – zorgt voor de meeste betrokkenheid en doorkliks.

Wat opvalt:

  • Ervaringsverhalen en praktijkgerichte content genereren de meeste betrokkenheid en interactie
  • Nieuwsbrieven laten structureel hoge betrokkenheid zien, met open rates tot 63% en toenemende doorkliks
  • Social media en samenwerkingen dragen aantoonbaar bij aan het bereik en verkeer naar de website
  • Bezoekers gebruiken de website doelgericht, met een duidelijke focus op het vinden van direct toepasbare informatie

 

In cijfers:

 

Instagram

Instagram

Gestart in juni 2025 en in korte tijd gegroeid naar 143 volgers, met een bereik van bijna 13.000 accounts

LinkedIn

LinkedIn

4.470 volgers (+9% groei t.o.v. 2024), 140.188 impressies en 2.838 interacties

Vindbaarheid

46% van het verkeer via Google, daarnaast direct verkeer en verwijzingen via netwerk en partners

Nieuwsbrieven

5 vanuit het Kenniscentrum, 4 gefaciliteerd voor EAPC - Structureel hoge betrokkenheid (open rates tussen 39% en 63%). Lezers klikken actief door naar de website, waarbij vooral ervaringsverhalen van gezinnen, praktische thema’s en actuele onderwerpen – zoals Kinder Comfort Teams en samenwerkingen met partners – veel gelezen worden

Website

21.726 gebruikers en 146.000 paginaweergaven, met een gemiddelde leestijd van 3 minuten

Facebook

Facebook

1.657 volgers, met afvlakkende groei ten opzichte van 2024, passend bij de verschuiving naar kanalen waar ouders vaker bereikt worden, zoals Instagram

Faciliteren netwerken
fa-people-carry

Faciliteren netwerken

Het Kenniscentrum coördineert de zeven Netwerken Integrale Kindzorg (NIK) en verbindt deze met de acht Kinder Comfort Teams (KCT's), zowel op gebied van kennisuitwisseling als het hanteren van dezelfde missie, visie en kennisstand. Door best practices, wetenschappelijke uitkomsten, knelpunten en hiaten te delen, wordt dubbel werk voorkomen en kunnen innovaties bijdragen aan efficiëntere en effectievere zorg voor kind en gezin.

Kinder Comfort Teams

Het Kenniscentrum vervulde in 2025 een faciliterende en verbindende rol richting de Kinder Comfort Teams (KCT’s). Door het organiseren van landelijke bijeenkomsten werd kennisuitwisseling gestimuleerd en werd ruimte geboden om ervaringen, knelpunten en goede voorbeelden met elkaar te delen. Sinds dit jaar heeft het KCT een eigen bestuur. Ook is de registratiewijzer voor de DOT-bekostiging binnen de kindergeneeskunde geactualiseerd, zodat deze beter aansluit bij de praktijk van de kinderpalliatieve zorg.

Daarnaast had het Kenniscentrum een signalerende en ondersteunende rol. Op basis van behoeften uit de KCT’s is de flyer doorontwikkeld en beter afgestemd op de praktijk. Ook is gezorgd voor bredere toegankelijkheid door de flyer ook in het Engels beschikbaar te maken. Daarmee droeg het Kenniscentrum bij aan meer samenhang, herkenbaarheid en bruikbaarheid van informatie voor zowel professionals als gezinnen.

Het Netwerk Integrale Kindzorg rondom kind en gezin

In 2025 is binnen de Netwerken Integrale Kindzorg (NIK) verder gebouwd aan het versterken van de kinderpalliatieve zorg. In alle regio’s stond het verdiepen en verbreden van kennis centraal, onder meer via netwerkbijeenkomsten, scholingen, webinars en intervisie, waarin professionals elkaar ontmoetten, ervaringen deelden en samen leerden van complexe casuïstiek. Ook landelijke webinars, zoals over indiceren in de kindzorg en de samenwerking tussen de Zorgverzekeringswet, Wet langdurige zorg, Jeugdwet en Wmo, droegen bij aan meer kennis en handelingsperspectief binnen een complex zorglandschap. Er werd gewerkt vanuit de Medische Kindzorg Samenwerking (MKS) als verbindende basis, waardoor rollen, verantwoordelijkheden en samenwerking rondom kind en gezin steeds duidelijker vorm kregen.

De netwerken ontwikkelden zich zichtbaar door nieuwe partners die zich aansloten, een steeds completere sociale kaart en professionals die elkaar sneller en gerichter weten te vinden. Ook de samenwerking met de Kinder Comfort Teams (KCT) kreeg in meerdere regio’s meer structuur en diepgang, met kortere lijnen en gezamenlijke afstemming in de zorgpraktijk.

Daarnaast was er aandacht voor ontmoeting, samenwerking en de menselijke kant van zorg. Zo organiseerden de Netwerken Integrale Kindzorg samen met CliniClowns de workshop Zorg voor Spel!, waarin zorgprofessionals ontdekten hoe spel, humor en creativiteit kunnen bijdragen aan contact, vertrouwen en samenwerking binnen de zorg voor kinderen en gezinnen. De workshop bood praktische handvatten om met meer openheid, lichtheid en verbinding samen te werken in de dagelijkse praktijk.

Er is gericht gewerkt aan het beter vindbaar maken van het netwerk voor zowel professionals als gezinnen. Door aanwezigheid in de regio, onderwijs, publicaties en bijeenkomsten groeit het bereik en weten gezinnen het netwerk steeds beter te vinden voor ondersteuning en advies.

Ziekte/ aandoening van het kind

Is er een KCT betrokken?

Oorsprong van de hulpvraag

Aantal casussen naar leeftijd kind 2025

Aantal casussen naar leeftijd kind (vergelijkingsjaar 2024)

De belangrijkste ontwikkelingen

  • Tientallen netwerkbijeenkomsten georganiseerd, zowel fysiek als online
  • Nieuwe samenwerkingen ontstaan met onder andere onderwijs, het sociale domein en perifere ziekenhuizen
  • Structureel overleg en gezamenlijke casuïstiekbespreking met Kinder Comfort Teams in alle regio’s
  • MDO, intervisie en themabijeenkomsten rondom complexe zorgvragen, rouw en verlies en transitie 18-/18+
  • Actieve inzet op scholing en kennisdeling, via netwerkbijeenkomsten in de regio's, gastlessen en presentaties
  • Vergroting van het bereik door deelname aan symposia, publicaties en regionale initiatieven
  • Toenemende ondersteuning van gezinnen, met een duidelijke groei in hulpvragen in meerdere regio’s
  • Bijdragen aan landelijke projecten rond onder andere transitie 18-/18+, Co-Impact, Kompas, casemanagement en DOI
  • Verschillen in leeftijdsverdeling zichtbaar ten opzichte van 2024, met een toename bij kinderen van 0 jaar, rond 4 jaar en jongeren van 15 tot 17 jaar. Meer aandacht voor overgangsmomenten binnen zorg en dagelijks leven, zoals de start van school en de transitie naar volwassenenzorg

Verdeling 7 NIK regio's 

  • NIK Noordoost
  • NIK Zuidoost
  • NIK Utrecht
  • NIK Noord-Holland Flevoland
  • NIK Holland Rijnland
  • NIK Zuidwest
  • NIK Limburg en Zuidoost-Brabant

NIK Noordoost

Sterker door verbinding en groei

NIK Noordoost zette in 2025 duidelijke stappen in kennisdeling, samenwerking en zichtbaarheid. 

Er zijn vier netwerkbijeenkomsten georganiseerd (2 digitaal, 2 fysiek), waaraan professionals uit zorg, sociaal domein en onderwijs deelnamen. Tijdens deze bijeenkomsten zijn praktijkvoorbeelden, casuïstiek en nieuwe werkwijzen gedeeld, waardoor deelnemers elkaar beter weten te vinden en gerichter samenwerken. De ontmoetingen hebben geleid tot nieuwe samenwerkingen tussen organisaties en tot concrete vervolgacties, zoals onderlinge consultatie en doorverwijzing. Deze lijn is verder doorgezet via presentaties, gastlessen en bijdragen aan symposia en congressen, waardoor kennis over kinderpalliatieve zorg breder is verspreid en toegepast.

De samenwerking met het Kinder Comfort Team (KCT) is structureel versterkt. Door structurele afstemming, gezamenlijke casuïstiekbespreking en heldere werkafspraken is de samenwerking beter georganiseerd en steviger ingebed in de regio. Professionals weten elkaar sneller te vinden, schakelen eerder bij complexe situaties en werken nauwer samen op thema’s zoals transitie 18-/18+ en het sociaal domein.

De zichtbaarheid en positionering van het netwerk zijn vergroot. Door actieve aanwezigheid in ziekenhuizen, het sociale domein en binnen Consortium Ligare is het netwerk uitgebreid en beter ingebed in de regio. Dit draagt bij aan een grotere bekendheid en vindbaarheid voor zowel professionals als gezinnen.

Met deze resultaten ligt er een stevige en toekomstbestendige basis voor de verdere ontwikkeling van NIK Noordoost.

NIK Zuidoost

Groeien door kennis, verbinding en vakmanschap

NIK Zuidoost heeft het netwerk in 2025 zichtbaar versterkt in verbinding, samenwerking en kennisdeling. Door de aansluiting van nieuwe partners, waaronder rouw- en verliestherapeuten, revalidatiecentrum Klimmendaal en het ziekenhuis uit Ede, is het netwerk uitgebreid en inhoudelijk verbreed. Dit zorgt ervoor dat professionals elkaar sneller weten te vinden en expertise direct beschikbaar is in de zorg rondom kind en gezin.

De Medische Kindzorg Samenwerking (MKS) is door inhoudelijke verdieping verder verankerd in de praktijk. Professionals weten elkaar steeds beter rechtstreeks te vinden, waardoor afstemming verbetert en zorgvuldige besluitvorming rondom kinderen en gezinnen wordt ondersteund. In complexe casuïstiek wordt sneller gezamenlijk opgetrokken, onder andere via multidisciplinaire overleggen en gerichte inzet van netwerkpartners.

De samenwerking met het Kinder Comfort Team (KCT) is versterkt en structureel ingericht. Door regelmatige afstemming en gezamenlijke inzet in casuïstiek is de kwaliteit en continuïteit van zorg verbeterd. Daarnaast heeft deze samenwerking geleid tot een concreet en innovatief projectplan, dat in 2026 wordt uitgevoerd en bijdraagt aan verdere versterking van de regionale medische zorgstructuur.

Kennisdeling heeft geleid tot verbreding en verdieping in de regio. Via scholingen, bijeenkomsten en presentaties zijn professionals beter toegerust op thema’s zoals financiering, brussen en integrale samenwerking. Ook heeft het netwerk connecties gelegd met het sociale domein en onderwijs, waardoor nieuwe doelgroepen zijn bereikt en verbonden.

De waarde van deze inzet wordt zichtbaar in de ervaringen van ouders. Zoals een vader treffend verwoordde:

“Jij bent degene die echt antwoord kan geven op mijn complexe vragen over zorg, onderwijs, jeugdwet, WLZ en helpt me echt verder met goede antwoorden.”

Met deze resultaten is een stevig en groeiend netwerk ontstaan dat bijdraagt aan betere ondersteuning voor kinderen en gezinnen in de regio.

NIK Utrecht

Korte lijnen, grote impact

“Fijn dat we elkaar in het netwerk nu beter weten te vinden. Juist het informele contact werkt goed!”

NIK Utrecht heeft het netwerk in 2025 versterkt in verbinding, deskundigheid en positionering. Professionals weten elkaar steeds beter te vinden — juist ook in het informele contact, wat de samenwerking in de praktijk merkbaar versnelt.

Het netwerk is inhoudelijk verdiept en verbreed. Met bijeenkomsten, casuïstiekbesprekingen en interactieve presentaties is kennis versterkt op thema’s zoals levend verlies en het bespreekbaar maken van moeilijke onderwerpen. Het nieuw gestarte regionale onderwijsoverleg heeft geleid tot structurele samenwerking tussen docenten en consulenten en wordt voortgezet.

De samenwerking met het Kinder Comfort Team (Wilhelmina Kinderziekenhuis en Prinses Máxima Centrum) is geïntensiveerd. Door werkbezoeken, gezamenlijke activiteiten en structurele afstemming rondom thema’s zoals de Week van de Palliatieve Zorg en transitie 18-/18+ zijn de lijnen verkort en de samenwerking versterkt.

De verbinding met de volwassenenzorg is concreet verbeterd. Door ontmoetingen tussen kinderpalliatieve en volwassen teams in het UMCU en St. Antoniusziekenhuis zijn knelpunten in de transitie 18-/18+ beter in beeld en wordt er gerichter samengewerkt aan oplossingen.

De zichtbaarheid van het netwerk is vergroot en werpt zichtbaar resultaat af. Nieuwe samenwerkingen met ziekenhuizen, gemeenten en het sociale domein hebben het netwerk uitgebreid. Dit vertaalt zich in een recordaantal aanvragen voor rouw- en verliesbegeleiding en een betere zichtbaarheid en vindbaarheid voor gezinnen.

Met de ondertekening van het Transformatieplan Midden-Nederland is de kinderpalliatieve zorg bovendien steviger verankerd in de regio.



NIK Noord-Holland Flevoland

Bouwen aan een compleet netwerk

NIK Noord-Holland & Flevoland heeft in 2025 het netwerk versterkt door gerichter samen te werken met alle relevante domeinen binnen de medische kindzorg. Met behulp van een sociale kaart zijn ontbrekende partners in beeld gebracht en actief benaderd, waardoor het netwerk inhoudelijk is verbreed en beter aansluit op de praktijk rondom kind en gezin.

De samenwerking met het Emma Thuis Team en het Kinder Comfort Team is verder ontwikkeld. Door regelmatig contact en afstemming zijn de lijnen kort gebleven en is de basis gelegd voor een meer structurele en effectieve samenwerking in de regio.

De Medische Kindzorg Samenwerking (MKS) is nadrukkelijker in de praktijk gebracht. Bij regio-overstijgende casuïstiek is de incidentmethode ingezet om situaties gezamenlijk te analyseren en af te stemmen. Dit heeft geleid tot een meer eenduidige werkwijze en concrete verbeterpunten in de organisatie van zorg. De opgedane inzichten worden benut om de samenwerking tussen zorgverleners, onderwijs en het sociaal domein beter op elkaar aan te laten sluiten.

Deskundigheidsbevordering heeft geleid tot verbreding van kennis en perspectief door inhoudelijke verdieping en ruimte voor het delen van praktijkervaringen. Professionals hebben hierdoor meer zicht gekregen op elkaars expertise en verantwoordelijkheden, wat bijdraagt aan een gezamenlijke aanpak en consistentere ondersteuning van kinderen en hun gezinnen.

De kracht van het netwerk komt vooral tot uiting in de intensievere onderlinge samenwerking. Door de combinatie van inhoudelijke verdieping en persoonlijk contact zijn de lijnen tussen professionals korter geworden. Dit zorgt voor snellere afstemming, laagdrempelig overleg en een grote bereidheid om elkaar te betrekken bij complexe situaties, waardoor de betrokkenheid binnen het netwerk zichtbaar is gegroeid.

Met deze ontwikkeling groeit het netwerk door, met een stevige en duurzame samenwerkingsstructuur waarin expertise en samenwerking beter worden benut. Hierdoor kan het netwerk steeds beter aansluiten bij de ondersteuningsbehoeften van kinderen en gezinnen binnen de medische kindzorg.

 

NIK Holland Rijnland

Een luisterend oor en zichtbaarheid

NIK Holland Rijnland heeft in 2025 het netwerk versterkt in deskundigheid, samenwerking en zichtbaarheid. Door netwerkbijeenkomsten waarin ontmoeting en kennisdeling centraal stonden, weten professionals elkaar beter te vinden en wordt expertise sneller ingezet in de zorg voor kind en gezin.

De inhoudelijke verdieping heeft geleid tot verdere professionalisering van het netwerk. Thema’s zoals gespecialiseerde cliëntondersteuning, beeldende vaktherapie en ‘liefdevol afscheid’, waarbij praktijkvoorbeelden en casuïstiek centraal stonden, hebben professionals meer handelingsopties gegeven in complexe en ingrijpende situaties. De opgedane kennis helpt hen beter af te stemmen op de behoeften van kinderen en gezinnen, tijdig passende ondersteuning in te zetten en bewuster samen te werken met andere disciplines.

De samenwerking met het Kinder Comfort Team (KCT) van het LUMC is intensief en structureel ingericht. Door de wekelijkse aanwezigheid van de netwerkcoördinator op de poli zijn de lijnen kort, wordt snel afgestemd en is de samenwerking direct merkbaar in de praktijk.

Door aanwezigheid op evenementen en actieve verbinding met de volwassen palliatieve zorg, met name rondom de 18-/18+ fase, is het netwerk beter ingebed en toegankelijker geworden voor zowel professionals als gezinnen.

De waarde van deze inzet wordt zichtbaar in de praktijk. Zoals een professional uit de regio aangeeft:

“Bij vastlopen of ingewikkelde vragen zou ik naar het NIK gaan. Netwerkcoördinator Esmée heeft mij laatst bij een gezin ook goed geholpen om de zorg te regelen en te versterken.”

Met deze ontwikkeling staat er een toegankelijk en goed verbonden netwerk dat bijdraagt aan passende zorg voor kinderen en hun gezinnen.

NIK Zuidwest

Samen sterker door kennis en dialoog

NIK Zuidwest heeft in 2025 het netwerk versterkt vanuit de kracht van samenwerking, met als leidraad: “Samen groeien we verder”. Professionals weten elkaar steeds vaker rechtstreeks te vinden, waardoor afstemming verbetert en expertise, verantwoordelijkheden en belangen beter worden meegenomen in de zorg voor kind en gezin.

De Medische Kindzorg Samenwerking is verder toegepast in de praktijk. Door gezamenlijke verdieping in thema’s zoals Family Integrated Care zijn praktijkvoorbeelden, casuïstiek en nieuwe werkwijzen gedeeld, waardoor deelnemers elkaar beter weten te vinden en gerichter samenwerken. Hierdoor stemmen betrokken professionals vaker gezamenlijk af en wordt de zorg meer als één geheel georganiseerd.

De inhoudelijke verdieping heeft geleid tot betere ondersteuning in complexe situaties. Tijdens onder andere een werkconferentie met PZNL en het KCT en bijeenkomsten rond thema’s als rouw in gezinnen en de rol van brussen, waarbij praktijkvoorbeelden en casuïstiek centraal stonden, is kennis verdiept en gedeeld. Hierdoor hebben professionals meer handelingsopties gekregen in complexe en ingrijpende situaties. De opgedane kennis helpt hen beter af te stemmen op de behoeften van kinderen en gezinnen, tijdig passende ondersteuning in te zetten en bewuster samen te werken met andere disciplines. Intervisiesessies rondom intensieve, domeinoverstijgende casuïstiek hebben daarnaast de samenwerking verder versterkt.

De samenwerking met het Kinder Comfort Team (KCT) is verder verstevigd door regelmatige afstemming en gezamenlijke scholing, zoals nascholingsavonden rondom rouw- en uitvaartzorg. Hierdoor weten partners elkaar snel te vinden en wordt kennis direct toegepast in de praktijk.

De verbinding met de volwassenenzorg is versterkt. Tijdens een gezamenlijke werkconferentie in Rotterdam zijn concrete stappen verkend en afspraken over de samenwerking gemaakt om de transitie 18-/18+ soepeler te laten verlopen.

Met deze ontwikkeling groeit het netwerk verder vanuit dezelfde gezamenlijke kracht: een stevige en goed verbonden basis waarin expertise en samenwerking samenkomen om kinderen en hun gezinnen passende ondersteuning te bieden, nu en in de toekomst.

NIK Limburg en Zuidoost-Brabant

Een warme deken rondom het gezin

NIK Limburg en Zuidoost-Brabant heeft in 2025 het netwerk versterkt met focus op samenwerking, inzicht en zichtbaarheid, onder het motto: “Ken jij je netwerk?”. Door gericht te werken aan de sociale kaart zijn netwerkpartners beter in beeld gebracht en weten professionals elkaar sneller te vinden in de praktijk.

De onderlinge samenwerking is merkbaar versterkt. Door ontmoetingen tussen partners, zoals presentaties van nieuwe netwerkleden en bijeenkomsten voor rouw- en verliesbegeleiders en geestelijk verzorgers, zijn lijnen verkort en is het duidelijker geworden wie waarvoor benaderd kan worden. Dit maakt het mogelijk om sneller en gerichter samen te werken rondom kind en gezin.

De Medische Kindzorg Samenwerking (MKS) is stevig verankerd in het netwerk. Samen als netwerk is er gekeken naar netwerkzorg, om zo te komen tot meer verbindingen en waardevolle toevoegingen aan het netwerk. Netwerkpartners weten elkaar goed te vinden bij complexe casuïstiek en intervisie, wat zichtbaar wordt in de samenwerking binnen de verpleegkundige kenniskring en tijdens intervisiemomenten binnen de netwerkbijeenkomsten. Hierdoor wordt kennis sneller gedeeld en afgestemd in de praktijk.

De zichtbaarheid van het netwerk is vergroot en vertaalt zich in meer bereik en betrokkenheid. Door bijeenkomsten met ouders, samenwerking met medische professionals en publicaties over kinderpalliatieve zorg en samenwerking rondom gezinnen met een intensieve zorgvraag, groeit de bekendheid van het netwerk in de regio. Ook het ‘rondje langs de velden’ heeft bijgedragen aan meer inzicht in ontwikkelingen, zorgcapaciteit en ondersteuningsbehoeften binnen de medische kindzorg.

Met deze ontwikkeling is het netwerk uitgegroeid tot een samenhangend en actief samenwerkingsverband, waarin professionals elkaar sneller weten te vinden en gezinnen tijdig passende, afgestemde ondersteuning ontvangen.

 

Impuls Geestelijke Verzorging

Er zijn, als het schuurt en stilvalt...

Soms is er geen oplossing, geen antwoord dat het lichter maakt. Wat er wél kan zijn, is iemand die naast je staat. Vanuit de regeling Impuls Geestelijke Verzorging kregen gezinnen in 2025 ruimte voor begeleiding op momenten dat het leven kantelt: wanneer een kind ongeneeslijk ziek is, wanneer een kind is overleden, of wanneer een ouder ernstig ziek is of wegvalt.

De ondersteuning richt zich niet alleen op het zieke kind, maar op het hele gezin, of juist specifiek op de kinderen wanneer een ouder ziek is of overlijdt. Het gaat om aandacht voor vragen die vaak onuitgesproken blijven: over betekenis, afscheid, schuld, hoop en hoe verder te leven met wat er is gebeurd. Soms in gesprekken, soms in stilte, soms in kleine rituelen die helpen om woorden te geven aan wat bijna niet te zeggen is.

In de grafieken zie je hoe deze ondersteuning in 2025 is ingezet: hoeveel gezinnen zijn bereikt, in welke situaties begeleiding plaatsvond en hoe de verdeling is over de verschillende doelgroepen. Achter elk getal zit een gezin dat een stukje gedragen werd in een kwetsbare periode.

Aantal casussen per regio

Ontwikkeling aantal casussen in subsidie jaar

Begeleiding per doelgroep

Internationaal

Internationaal werd actief bijgedragen aan de ontwikkeling van kinderpalliatieve zorg. Het Kenniscentrum vervult de rol van voorzitter van de EAPC Reference Group Children & Young People. Dit netwerk is in 2025 verder gegroeid en versterkt. Samen met partners in Europa werd kennis gedeeld, vertaald naar de praktijk en samengewerkt in internationale onderzoeksinitiatieven, zoals op het gebied van palliatieve sedatie bij kinderen. Via de nieuwsbrief, die elk kwartaal verscheen, werden inzichten en ervaringen breed internationaal verspreid. Ook het webinar op 10 oktober liet deze verbinding zien, met aandacht voor complexe keuzes op de kinder-intensive care en de wens om, waar mogelijk, samen naar huis te gaan.

Samenwerken

Daarnaast is het Kenniscentrum kernlid van HOPE4Kids - Holistic Oncological Palliative care 4 Europe's Kids, een Joint Action EU4Health-programma. In die vierjarige project wordt nauw samengewerkt met het Prinses Máxima Centrum om kinderpalliatieve zorg in Nederland en Europa op de kaart te zetten. Binnen Hope4Kids heeft het Kenniscentrum een leidende rol in communicatie en het verbinden van organisaties, met als doel de internationale samenwerking te versterken. In 2025 zijn meer dan 20 internationale, aan kinderpalliatieve zorg gerelateerde organisaties in kaart gebracht en zijn eerste samenwerkingen gestart.

Consulteren & adviseren
fa-comments

Consulteren & adviseren

In 2025 was consulteren en adviseren nauw verbonden met wat er dagelijks speelt in de kinderpalliatieve zorg. Vragen kwamen vaak voort uit situaties waarin het ingewikkeld werd: wanneer zorg niet vanzelf passend georganiseerd kon worden, wanneer keuzes onder druk stonden of wanneer verschillende domeinen elkaar raakten.

Het Kenniscentrum was in die momenten benaderbaar voor professionals, ouders en andere betrokkenen. Door mee te denken, te duiden en kennis uit het netwerk te verbinden, ontstond ruimte om verder te kunnen. Tegelijkertijd maakten deze vragen zichtbaar waar het systeem schuurt. Door deze signalen te bundelen en terug te geven aan het veld, is niet alleen in individuele situaties ondersteuning geboden, maar ook bijgedragen aan het verbeteren van de randvoorwaarden voor passende zorg.

Landelijk aanspreekpunt en consultatie

Gedurende het jaar fungeerde het Kenniscentrum als centraal aanspreekpunt voor vragen vanuit professionals, ouders en beleidsmakers. Vragen kwamen onder andere vanuit de Netwerken Integrale Kindzorg (NIK), Kinder Comfort Teams (KCT's). Er is meegedacht bij complexe casuïstiek, ondersteund bij het opstellen en uitvoeren van het individueel zorgplan (IZP) en geadviseerd over proactieve zorgplanning.

In deze contacten ging het niet alleen om het geven van een antwoord, maar juist om samen zoeken naar wat in de specifieke situatie passend is. Digitale en inhoudelijke tools ondersteunden deze gesprekken en hielpen om behoeften, ervaringen en vragen beter zichtbaar te maken. Zo werd onder andere gebruikgemaakt van de Ervaringsmeter om ervaringen van gezinnen op te halen en bespreekbaar te maken. Daarnaast boden platforms zoals Hou me vast, Vergeet me niet en Ik mis je toegankelijke informatie en erkenning voor wat gezinnen en naasten doormaken, en konden deze gericht worden ingezet in de begeleiding.

Begeleiding DOI-teams

  • De drie Domeinoverstijgende Indicatieteams (DOI-teams) begeleiden bij complexe indicatievraagstukken over de domeinen van Zvw, Jeugdwet/Wmo en Wlz heen.
  • Vanuit deze trajecten zijn knelpunten verzameld, geanalyseerd en vertaald naar oplossingsrichtingen.
  • Periodieke rapportages gaven inzicht in:
    • terugkerende knelpunten
    • maatwerkoplossingen
    • aandachtspunten richting stelselpartijen

Faciliteren Artsensteunpunt

Het Kenniscentrum faciliteerde het Artsensteunpunt Levenseinde Kinderen en zorgde dat artsen laagdrempelig terecht konden met vragen. Dit betrof vragen over palliatieve zorg en het levenseinde, waaronder de Regeling levensbeëindiging kinderen van 1–12 jaar. Naast inhoudelijke ondersteuning ging het om het organiseren van bereikbaarheid, het bieden van administratieve ondersteuning en het faciliteren van bijeenkomsten waarin kennis en ervaringen gedeeld werden. Bekijk het jaarverslag van het Artsensteunpunt.

Wat dit opleverde

De inzet op consulteren en adviseren droeg bij aan meer houvast in complexe situaties en aan betere afstemming tussen betrokken partijen. Door individuele vragen te verbinden aan bredere signalen, is tegelijkertijd gewerkt aan meer samenhang en duidelijkheid binnen de kinderpalliatieve zorg.

Een aanpak die werkt; domeinoverstijgend indiceren

Soms loopt een gezin niet vast op de zorg zelf, maar op de weg ernaartoe. Regelingen sluiten niet op elkaar aan, verantwoordelijkheden zijn onduidelijk en aanvragen blijven liggen. Juist op die momenten maakt Domeinoverstijgend Indiceren (DOI) het verschil.

DOI helpt om door de schotten van wetten en regels heen te kijken, zodat kinderen en gezinnen sneller de zorg krijgen die past bij hun situatie. Niet door het over te nemen, maar door samen met ouders en professionals helderheid te creëren: wat is hier nodig, en wie pakt wat op?

In 2025 gebeurde dat voor tientallen gezinnen. Achter elk getal zit een verhaal van zoeken, wachten en - uiteindelijk - doorbraak. Tegelijk laten de cijfers ook iets anders zien: waar het systeem nog schuurt, waar gezinnen vertraging oplopen en waar samenwerking beter kan.

“Jullie zijn een van de beste schakels geweest....” - ervaring ouder

 

DOI in cijfers

Aantal casussen naar leeftijd kind

Aantal casussen met IZP

Aantal casussen per regio

Een casus die het verschil maakte

Een moeder meldt zich na maanden van onzekerheid. Haar kind heeft intensieve zorg nodig, maar aanvragen lopen vast. Ze wordt doorverwezen van de Jeugdwet naar het CIZ, en weer terug. Niemand lijkt het volledige plaatje te zien.

“Nadat ik 4 maanden op de wachtlijst bij de Jeugdwet stond, werd ik doorverwezen naar het CIZ…”

Samen met DOI wordt de situatie opnieuw bekeken, over de grenzen van de verschillende wetten heen. Er ontstaat overzicht: wat valt waar onder, en wat is nu echt passend? Binnen korte tijd komt er duidelijkheid en wordt de zorg geregeld.

Voor dit gezin betekent dat rust. Geen nieuwe aanvragen, geen herhaling van zetten, maar ruimte om er weer te zijn voor hun kind.

Ontdek DOIof   Bekijk het jaarverslag

  






Trainen en opleiden
fa-chalkboard-teacher

Trainen en opleiden

In 2025 heeft het Onderwijsknooppunt Kinderpalliatieve Zorg zich verder ontwikkeld als verbindende schakel tussen onderwijs, onderzoek en praktijk. Vanuit deze rol is gewerkt aan het versterken van scholing die aansluit bij de dagelijkse realiteit van professionals in de kinderpalliatieve zorg, deels mede mogelijk gemaakt door NPPZ II Kind en Jongere.

De activiteiten lieten zien dat er verschillen bestaan in kennis en ervaring tussen beroepsgroepen en opleidingen. Dit vroeg om flexibiliteit in aanbod en om samenwerking met partners in zowel onderwijs als zorg. 

"Onderwijs, onderzoek en praktijk vormen daarbij steeds de basis: drie perspectieven die elkaar versterken en richting geven aan de activiteiten"

Ontwikkeling en inzet van scholingsaanbod

Er is gewerkt aan het ontwikkelen en beschikbaar maken van scholing die aansluit bij de praktijk, met nadruk op digitale en blended leervormen.

• E-learningmodules kinderpalliatieve zorg zijn onderhouden en doorontwikkeld
• Eerste stappen zijn gezet richting een blended basistraining

Samenwerking met onderwijs

De samenwerking met hogescholen en andere opleidingsinstituten is versterkt.

• Gastlessen en onderwijsactiviteiten zijn gecoördineerd en doorontwikkeld
• Bijgedragen aan onderwijsontwikkeling met actuele kennis en praktijkervaring
• Aansluiting bij landelijke ontwikkelingen, zoals het opleidingsplan kindergeneeskunde, is verkend
 

Innovatie en methodiekontwikkeling

Er is gewerkt aan vernieuwing van onderwijsvormen en methodieken.

• De IMPACT-methode is verder ontwikkeld en toegepast in trainingen
• De inzet van de Wonder Labs methode is verkend
• Scholing rondom de transitie van 18- naar 18+ is ondersteund

Scholing in beeld

Palet aan opleidingen

Verdeling

Wat dit opleverde

De inzet in 2025 droeg bij aan een sterker en beter verbonden scholingsaanbod. Onderwijs, onderzoek en praktijk kwamen dichter bij elkaar, waardoor professionals beter zijn toegerust om gezinnen te ondersteunen.

Deze ontwikkeling kwam tot stand in nauwe samenwerking met onderwijsinstellingen, zorgorganisaties, netwerken en andere betrokkenen, en deels binnen het programma NPPZ II – Kind en Jongere.

Zorginnovaties
fa-newspaper

Bijzondere zorginnovaties

Deze zorginnovaties zijn gerealiseerd in nauwe samenwerking met zorgorganisaties, netwerken en andere betrokkenen, en werden deels ontwikkeld en geïmplementeerd binnen het programma NPPZ II – Kind en Jongere, met ondersteuning van het Kenniscentrum Kinderpalliatieve Zorg.

Het gesprek eerder en samen voeren

Het belangrijk

In 2025 kreeg proactieve zorgplanning een stevige impuls. Het onderwerp wint zichtbaar terrein, ook buiten de kinderpalliatieve zorg. Een ontwikkeling die helpt om niet pas te handelen als het moet, maar juist eerder samen stil te staan bij wat belangrijk is voor kind en gezin. 

Een mooie opbrengst van dit jaar is de ontwikkeling van een praatkaart en gesprekshandleiding. Praktische, toegankelijke hulpmiddelen die helpen om het gesprek op gang te brengen. Wat zijn wensen? Waar liggen grenzen? En wat betekent dat voor keuzes in de toekomst? Professionals ervaren meer houvast, terwijl gezinnen aangeven dat deze gesprekken rust en duidelijkheid geven.

Deze tools vormen een krachtige stap vooruit: concrete ondersteuning om proactieve zorgplanning echt onderdeel te maken van de dagelijkse praktijk. Zo verschuift de focus steeds meer van reageren naar vooruitkijken, in afstemming, met aandacht en met het gezin centraal.

Het Kenniscentrum speelt een centrale rol in communicatie en implementatie het vierjarige onderzoeksproject Co-IMPACT door de brede implementatie en doorontwikkeling van de 'IMPACT-toolkit' te faciliteren.

Praatkaart of   Gesprekshandleiding

Wetenschap & richtlijnen
fa-folder-open

Wetenschap & richtlijnen

  • KOMPAS
  • EKO-studie
  • Richtlijn Perinatale palliatieve zorg
KOMPAS

KOMPAS: samen leren samenwerken

In 2025 werd het onderzoeksproject KOMPAS afgerond, waarin drie jaar lang is gekeken naar interdisciplinaire samenwerking in de kinderpalliatieve zorg. Het onderzoek laat zien hoe essentieel goede samenwerking is rondom een kind en gezin, maar ook waar het in de praktijk schuurt: onduidelijkheid over rollen, gebrek aan overzicht en verschillen in ervaring tussen betrokken zorgverleners. Tegelijkertijd maakt KOMPAS zichtbaar waar kansen liggen om die samenwerking te versterken.

Een belangrijke opbrengst is de ontwikkeling van een concrete werkwijze voor samenwerkingsgesprekken. Deze gesprekken helpen om betrokkenen eerder en beter met elkaar te verbinden, afspraken helder te maken en het netwerk rondom een gezin overzichtelijk te houden. Daarmee wordt niet alleen de samenwerking versterkt, maar ook de druk op ouders verlicht.

De inzichten uit KOMPAS laten zien dat samenwerken geen vanzelfsprekendheid is, maar iets dat aandacht, structuur en gezamenlijke taal vraagt.

In 2026 worden de opbrengsten van KOMPAS verder verspreid en toegepast, onder andere in scholing en praktijk. Zo krijgen de inzichten een duurzame plek in de dagelijkse zorg rond kind en gezin.

EKO-studie

Inzicht in kwaliteit van kinderpalliatieve zorg

Binnen de EKO-studie is in 2025 een belangrijke stap gezet richting betere monitoring van de kwaliteit en organisatie van kinderpalliatieve zorg. De dataverzameling is gestart en voorbereid voor uitbreiding naar meerdere centra. Daarnaast is een conceptlijst met kwaliteitsindicatoren ontwikkeld, die in 2026 via een Delphi-studie verder wordt getoetst. Met deze ontwikkeling ontstaat een gezamenlijke basis om de kwaliteit van zorg landelijk inzichtelijk te maken en verder te verbeteren.

Het doel van de studie is om te onderzoeken hoeveel kinderen jaarlijks palliatieve zorg ontvangen, wat hun kenmerken en die van hun aandoeningen zijn, en hoe de zorg georganiseerd is. Daarnaast wordt gekeken welke kinderen mogelijk baat zouden kunnen hebben bij palliatieve zorg, maar deze zorg momenteel niet ontvangen.

 

 

 

Richtlijn Perinatale palliatieve zorg

Ontwikkeling wetenschappelijke richtlijn perinatale palliatieve zorg

De ontwikkeling van de richtlijn perinatale palliatieve zorg is stevig verankerd in de pijler wetenschappelijk onderzoek en draagt bij aan de verdere onderbouwing van dit zorgdomein. Het traject volgt een systematische aanpak, waarin praktijkinzichten, wetenschappelijke literatuur en ervaringskennis van ouders en zorgverleners worden gecombineerd. 

In 2025 lag de nadruk op het uitvoeren van de knelpuntenanalyse en het verzamelen van input vanuit zowel praktijk als ervaringsdeskundigen. Deze fase vormde de basis voor het bepalen van de belangrijkste uitgangsvragen voor de richtlijn. In 2026 wordt gewerkt aan het verdiepen van het literatuuronderzoek en het uitwerken van conceptaanbevelingen, in nauwe samenwerking met experts en betrokken partijen.

De koppeling met een promotietraject versterkt het wetenschappelijke karakter en zorgt voor actieve kennisontwikkeling en mogelijke publicaties. De richtlijn sluit aan op bestaande evidence-based richtlijnen en draagt bij aan een samenhangende zorglijn vanaf de prenatale fase.

NPPZ II - Kind en Jongere
fa-book-open

Nationaal Programma Palliatieve Zorg II - Kind en Jongere

nnpz2

Binnen het Nationaal Programma Palliatieve Zorg II – Kind en Jongere (NPPZ II) werken we samen met gezinnen en diverse partners aan het verbeteren van de kwaliteit van leven en sterven voor ernstig zieke kinderen, jongvolwassenen en hun gezinnen. Met de juiste palliatieve zorg, op de juiste plek, op het juiste moment, met de juiste zorgverleners en met de juiste bekostiging. Dit gebeurt in 6 strategische thema’s.                                                        

Luister de podcasts

Wat betekent het om te leven met intensieve zorg in je gezin? In de podcast krijgen ouders en naasten de ruimte om hun ervaringen te delen. Hun verhalen geven verdieping, herkenning en helpen om de wereld achter de zorg beter te begrijpen.

Aflevering 1

Aflevering 1

Zorg en werk combineren, samen zoeken naar balans


Luister de podcast

Aflevering 2

Aflevering 2

Over school,
zorg en zussenliefde


 Luister de podcast

Aflevering 3

Aflevering 3

Er zijn voor een
goede vriend,
met de
hele vereniging 


Luister de podcast

Aflevering 4

Aflevering 4

Samen sporten,
als uitlaatklep 



Luister de podcast

Aflevering 5

Aflevering 5

De steun van
'familie'



Luister de podcast

Archief jaarverslagen